Cách làm mái Nhật lợp tôn đang được nhiều gia đình lựa chọn khi xây nhà cấp 4, nhà vườn hoặc biệt thự nhờ chi phí hợp lý, thi công nhanh và có tính thẩm mỹ cao. Tuy nhiên, để mái nhà đẹp, thoát nước tốt và hạn chế thấm dột, quá trình thi công cần được tính toán cẩn thận từ độ dốc, hệ khung kèo đến kỹ thuật lợp tôn. Cùng Cơ Khí Thuận Phát tìm hiểu chi tiết các bước thực hiện trong bài viết dưới đây.
Xem thêm: Làm Mái Che Sân Bằng Tôn Đẹp
Mái Nhật lợp tôn là gì?
Mái Nhật lợp tôn là kiểu mái có độ dốc tương đối nhẹ, thường gồm nhiều mặt mái nghiêng về các hướng và được hoàn thiện bằng tôn thay vì ngói truyền thống. Phần mái có thể sử dụng tôn giả ngói, tôn màu hoặc tôn cách nhiệt tùy theo yêu cầu thẩm mỹ và ngân sách của gia chủ.
Đặc trưng của mái Nhật là hình dáng cân đối, phần mái đua ra ngoài tường tạo cảm giác rộng rãi và thanh thoát. So với mái Thái thường có độ dốc lớn, mái Nhật mang đến vẻ đẹp nhẹ nhàng, phù hợp với nhiều phong cách kiến trúc hiện nay.
Trong thực tế, tôn giả ngói là vật liệu được nhiều gia đình ưu tiên khi thi công mái Nhật. Các tấm tôn được cán thành từng bậc mô phỏng hàng ngói, giúp công trình giữ được vẻ đẹp của mái ngói nhưng có trọng lượng nhẹ hơn.
Có nên làm mái Nhật lợp tôn thay cho mái ngói?
Trước khi tìm hiểu cách làm mái Nhật lợp tôn, gia chủ nên cân nhắc những ưu điểm và hạn chế của loại mái này để lựa chọn phù hợp.
Ưu điểm của mái Nhật lợp tôn
- Trọng lượng nhẹ: Tôn nhẹ hơn đáng kể so với ngói, giúp giảm tải trọng tác động lên hệ thống khung mái và kết cấu chịu lực bên dưới.
- Tiết kiệm chi phí: Chi phí vật liệu và nhân công có thể thấp hơn so với phương án lợp ngói truyền thống có cùng diện tích.
- Thi công nhanh: Các tấm tôn có kích thước lớn, giúp rút ngắn thời gian lợp mái so với việc lắp đặt từng viên ngói.
- Đa dạng mẫu mã: Tôn giả ngói có nhiều màu sắc như xanh đen, đỏ đô, nâu đất hoặc ghi xám, dễ phối hợp với màu sơn ngoại thất.
- Phù hợp nhiều công trình: Có thể ứng dụng cho nhà cấp 4, nhà vườn, biệt thự một tầng và một số công trình cải tạo.
Hạn chế cần lưu ý
Bên cạnh những ưu điểm trên, mái tôn vẫn tồn tại một số nhược điểm. Nếu sử dụng tôn một lớp, không gian phía dưới có thể nóng vào mùa hè và xuất hiện tiếng ồn khi trời mưa lớn. Ngoài ra, các vị trí giao nhau giữa nhiều mặt mái Nhật tương đối phức tạp, đòi hỏi thợ thi công xử lý chính xác để tránh thấm dột.
Để khắc phục, gia chủ có thể lựa chọn tôn cách nhiệt, bổ sung trần chống nóng và bố trí hệ thống thông gió phù hợp.
Cấu tạo mái Nhật lợp tôn gồm những bộ phận nào?
Một hệ mái Nhật lợp tôn thông thường gồm các thành phần chính sau:
- Hệ khung kèo: Là bộ phận chịu lực, tạo hình dáng và độ dốc cho toàn bộ mái nhà.
- Xà gồ: Được liên kết với hệ kèo, đóng vai trò nâng đỡ và tạo vị trí cố định các tấm tôn.
- Lớp tôn lợp: Là lớp vật liệu che phủ bên ngoài, có nhiệm vụ chống mưa nắng và hoàn thiện thẩm mỹ.
- Phụ kiện mái: Bao gồm úp nóc, úp sườn, diềm mái, máng xối, tôn thung và các chi tiết chống thấm.
- Hệ thống liên kết: Gồm vít chuyên dụng, bản mã, bu lông và các phụ kiện cố định khung mái.
- Lớp cách nhiệt: Có thể sử dụng tôn PU, túi khí cách nhiệt hoặc các giải pháp trần phù hợp với thiết kế.
Mỗi bộ phận đều ảnh hưởng đến chất lượng mái. Đặc biệt, phần khung kèo và các vị trí giao nhau giữa những mặt mái cần được thi công đúng bản vẽ vì đây là những khu vực dễ phát sinh lỗi nếu thực hiện thiếu chính xác.
Chuẩn bị trước khi thi công mái Nhật lợp tôn
Để quá trình thi công thuận lợi, gia chủ cần chuẩn bị đầy đủ vật tư, thiết bị và phương án thiết kế ngay từ đầu.
Lựa chọn vật liệu lợp mái
Một số loại tôn thường được sử dụng cho mái Nhật gồm:
- Tôn giả ngói: Có hình dáng giống các hàng ngói truyền thống, thích hợp với nhà vườn và biệt thự.
- Tôn lạnh màu: Trọng lượng nhẹ, có khả năng phản xạ nhiệt tốt hơn một số loại tôn thông thường.
- Tôn PU cách nhiệt: Được bổ sung lớp vật liệu cách nhiệt, giúp giảm lượng nhiệt truyền xuống không gian bên dưới.
Khi chọn tôn, cần quan tâm đến độ dày thực tế, chất lượng lớp mạ, lớp sơn bảo vệ, khả năng chống ăn mòn và nguồn gốc sản phẩm. Không nên lựa chọn tôn quá mỏng chỉ để giảm chi phí ban đầu vì có thể ảnh hưởng đến độ cứng và tuổi thọ mái.
Chuẩn bị vật tư và dụng cụ
Vật tư cơ bản gồm thép hộp hoặc thép mạ dùng làm khung kèo, xà gồ, tôn lợp, vít có gioăng chống thấm, phụ kiện úp nóc, diềm mái và máng nước.
Các dụng cụ cần thiết gồm máy đo laser, thước đo, máy khoan, máy bắt vít có điều chỉnh lực, dụng cụ cắt tôn, thiết bị hàn và phương tiện bảo hộ lao động.
Đối với mái Nhật có nhiều mặt dốc hoặc diện tích lớn, cần có bản vẽ kết cấu và phương án lắp dựng cụ thể trước khi bắt đầu.
Hướng dẫn cách làm mái Nhật lợp tôn đúng kỹ thuật
Quy trình thi công mái Nhật lợp tôn cần thực hiện tuần tự từ khảo sát, tính toán đến lắp đặt và nghiệm thu. Dưới đây là những công đoạn quan trọng.
Bước 1: Khảo sát và tính toán kích thước mái
Trước tiên, đội thi công cần kiểm tra kích thước công trình, cao độ đỉnh mái, vị trí tường, dầm và những điểm liên kết chịu lực.
Từ kết quả khảo sát, tiến hành xác định số lượng mặt mái, độ vươn của mái hiên, vị trí nóc chính, sườn mái và các đường thung thu nước.
Đây là bước quan trọng vì mái Nhật thường có nhiều mặt dốc giao nhau. Nếu xác định sai kích thước hoặc cao độ, các mặt mái có thể bị lệch, gây khó khăn khi lắp tôn và xử lý các đường giao tuyến.
Bước 2: Tính độ dốc mái Nhật lợp tôn
Độ dốc ảnh hưởng trực tiếp đến hình dáng kiến trúc và khả năng thoát nước. Mái Nhật thường có thiết kế thoải hơn mái Thái. Trong nhiều phương án nhà dân dụng, góc dốc khoảng 20-30 độ có thể được xem xét tùy kiến trúc, nhưng độ dốc cho phép phải phù hợp với loại tôn và hướng dẫn của nhà sản xuất.
Công thức tính độ dốc theo phần trăm:
Độ dốc (%) = Chiều cao nâng mái / Chiều dài chiếu bằng theo hướng dốc x 100
Ví dụ, nếu khoảng cách nằm ngang từ mép mái đến vị trí đỉnh là 4m và độ cao chênh lệch là 2m thì độ dốc tương ứng là 50%, tương đương góc nghiêng khoảng 26,6 độ.
Với công trình có nhiều mặt mái, cần kiểm tra sự đồng nhất giữa các độ dốc để những đường sườn giao nhau đúng vị trí.
Bước 3: Gia công và lắp dựng hệ khung kèo
Sau khi hoàn thiện bản vẽ, tiến hành gia công hệ khung kèo theo kích thước đã xác định. Vật liệu có thể là thép hộp hoặc hệ thép mạ chuyên dụng, tùy yêu cầu kết cấu và điều kiện công trình.
Trong quá trình lắp dựng, cần chú ý:
- Định vị chính xác vị trí chân kèo và các điểm liên kết.
- Kiểm tra độ thẳng, độ phẳng và cao độ của hệ khung.
- Bố trí giằng liên kết để tăng độ ổn định cho toàn bộ kết cấu.
- Đảm bảo các mối nối hàn hoặc liên kết bu lông được thực hiện đúng yêu cầu thiết kế.
- Xử lý bảo vệ chống gỉ tại những vị trí thép bị cắt, khoan hoặc hàn.
Không nên tự ý giảm tiết diện thép hoặc bỏ bớt thanh giằng để tiết kiệm vật tư. Khả năng chịu lực của hệ mái phải được tính toán theo tải trọng bản thân, gió và các yêu cầu sử dụng thực tế.
Bước 4: Lắp đặt hệ xà gồ mái Nhật
Sau khi dựng khung chính, thợ tiến hành lắp đặt xà gồ để tạo bề mặt đỡ tôn.
Khoảng cách xà gồ phụ thuộc vào độ dày tôn, biên dạng sóng, tải trọng gió và hướng dẫn kỹ thuật của nhà sản xuất. Riêng tôn giả ngói, cần lưu ý đến vị trí các bậc ngói để bố trí điểm liên kết phù hợp.
Xà gồ phải được cố định chắc chắn, đồng thời bảo đảm các mặt mái phẳng và không bị võng cục bộ. Trường hợp bố trí khoảng cách quá lớn có thể khiến tấm tôn rung, biến dạng hoặc giảm khả năng chịu lực.
Bước 5: Lắp đặt máng nước và phụ kiện chân mái
Với kiểu mái Nhật có nhiều hướng thoát nước, hệ thống máng xối cần được tính toán ngay từ giai đoạn thiết kế.
Thợ tiến hành lắp máng nước tại những vị trí cần thu nước, bảo đảm độ dốc hướng về phễu và ống thoát. Các chi tiết diềm mái phải được lắp đặt để nước chảy đúng hướng, hạn chế tình trạng ngấm ngược vào kết cấu bên dưới.
Đặc biệt, những vị trí thung mái giao nhau giữa hai mặt dốc cần có tôn thung đủ kích thước, các mối nối kín nước và khả năng thoát lượng mưa tập trung.
Bước 6: Tiến hành lợp tôn mái Nhật
Đây là công đoạn quyết định trực tiếp đến thẩm mỹ và khả năng chống thấm của mái.
Trước khi lợp, cần kiểm tra kích thước từng mặt mái và cắt tôn theo phương án đã tính toán. Đối với tôn giả ngói, phải căn chỉnh các bậc giả ngói để các hàng ngang đồng đều.
Quá trình lắp đặt cần thực hiện theo các nguyên tắc sau:
- Đặt tấm tôn đầu tiên đúng đường chuẩn để tránh lệch các tấm tiếp theo.
- Lợp theo hướng phù hợp với cấu tạo mí chồng và hướng gió mưa chủ đạo.
- Chồng mí đúng quy cách của loại tôn đang sử dụng.
- Sử dụng vít chuyên dụng có gioăng chống thấm và bắn đúng vị trí quy định.
- Điều chỉnh lực siết vừa đủ, tránh làm hỏng gioăng hoặc biến dạng bề mặt tôn.
Lưu ý, vị trí bắt vít không giống nhau ở mọi loại tôn. Một số hệ tôn yêu cầu cố định tại đỉnh sóng, trong khi những hệ khác có hướng dẫn riêng. Vì vậy, cần thực hiện theo tài liệu kỹ thuật của sản phẩm thay vì áp dụng một cách bắn vít cho tất cả các loại mái.
Với mái Nhật có nhiều mặt dốc, thợ cần đặc biệt cẩn thận tại những tấm tôn được cắt chéo dọc theo đường sườn.
Bước 7: Lắp úp nóc, úp sườn và xử lý chống dột
Sau khi hoàn thành phần tôn chính, tiến hành lắp đặt phụ kiện che phủ các đường giao nhau giữa những mặt mái.
Phụ kiện úp nóc và úp sườn cần có kích thước phù hợp, được cố định chắc chắn và sử dụng chi tiết bịt kín theo cấu tạo hệ mái.
Những vị trí tiếp giáp với tường, thung mái, đầu hồi và lỗ xuyên mái phải được xử lý bằng phụ kiện chống thấm chuyên dụng.
Không nên phụ thuộc hoàn toàn vào keo silicone để chống dột. Giải pháp hiệu quả là thiết kế đường thoát nước hợp lý, chồng mí đúng kỹ thuật và sử dụng keo tại những vị trí thực sự cần thiết.
Bước 8: Kiểm tra và nghiệm thu mái
Sau khi hoàn thiện, cần kiểm tra tổng thể hệ mái trước khi bàn giao.
Các hạng mục cần kiểm tra gồm độ chắc chắn của khung kèo, độ phẳng bề mặt tôn, vị trí vít, các đường chồng mí, phụ kiện úp nóc và hệ thống thoát nước.
Đồng thời, phải thu gom toàn bộ mạt khoan, mạt cắt và vật tư thừa trên bề mặt mái. Những mạt kim loại này nếu để lâu có thể gây hiện tượng gỉ bề mặt và ảnh hưởng đến lớp sơn bảo vệ.
Với các vị trí có nguy cơ thấm dột cao, có thể tiến hành thử nước theo phương án phù hợp để kiểm tra trước khi nghiệm thu.
Cách tính diện tích và dự trù vật tư mái Nhật lợp tôn
Việc tính toán diện tích mái giúp gia chủ chủ động ngân sách và hạn chế mua thừa vật liệu.
Đối với một mặt mái hình chữ nhật có độ dốc đều, có thể tính diện tích thực tế theo công thức:
Diện tích mặt mái = Diện tích chiếu bằng / cos(góc dốc)
Ví dụ, một mặt mái có diện tích chiếu bằng 40m2 và góc dốc 30 độ thì diện tích mái thực tế khoảng 46,2m2.
Đối với mái Nhật có nhiều mặt dốc, cần chia mái thành các hình đơn giản như hình chữ nhật, hình thang hoặc hình tam giác, sau đó tính và cộng diện tích từng phần.
Lượng tôn đặt mua thường lớn hơn diện tích mái thực tế do phải chồng mí, cắt tỉa và xử lý các đường giao nhau. Tỷ lệ hao hụt cần được xác định từ bản vẽ triển khai tấm lợp, không nên áp dụng một tỷ lệ cố định cho mọi công trình.
Ngoài tôn lợp, gia chủ còn cần tính khối lượng khung thép, xà gồ, vít, úp nóc, úp sườn, diềm mái và máng nước.
Chi phí làm mái Nhật lợp tôn phụ thuộc vào những yếu tố nào?
Chi phí thi công mái Nhật lợp tôn không có một mức giá cố định vì mỗi công trình có diện tích, hình dáng và điều kiện thi công khác nhau.
Những yếu tố ảnh hưởng nhiều nhất đến báo giá gồm:
- Diện tích thực tế của các mặt mái.
- Loại tôn sử dụng và độ dày tôn.
- Quy cách, khối lượng thép làm khung kèo và xà gồ.
- Số lượng đường nóc, sườn mái và thung mái.
- Chi phí nhân công, vận chuyển và thiết bị nâng hạ.
- Yêu cầu bổ sung lớp cách nhiệt, trần mái hoặc hệ thống thoát nước.
Chẳng hạn, mái Nhật đơn giản có bốn mặt dốc thường thuận lợi hơn về thi công so với mái có nhiều khối giao nhau. Công trình càng có nhiều đường thung, góc cắt và chi tiết trang trí thì công gia công, lượng tôn hao hụt và chi phí phụ kiện có thể tăng.
Khi nhận báo giá, gia chủ nên yêu cầu đơn vị thi công tách rõ phần khung thép, tôn lợp, phụ kiện và nhân công để dễ so sánh. Không nên chỉ căn cứ vào đơn giá trên mỗi mét vuông nếu chưa biết cụ thể loại vật tư được sử dụng.
Những lưu ý giúp mái Nhật lợp tôn bền đẹp, ít thấm dột
Chọn độ dốc phù hợp với loại tôn
Không nên thiết kế mái quá thoải nếu hệ tôn không đáp ứng được yêu cầu thoát nước. Trước khi thi công, cần kiểm tra giới hạn độ dốc tối thiểu và quy định chồng mí của nhà sản xuất.
Ưu tiên xử lý chống nóng ngay từ đầu
Đối với nhà ở dân dụng, đặc biệt là nhà cấp 4, mái tôn có thể truyền nhiệt xuống không gian sinh hoạt. Gia chủ nên cân nhắc tôn cách nhiệt, trần chống nóng hoặc bố trí khoảng thông gió bên dưới mái.
Không bỏ qua khả năng chịu gió bão
Mái Nhật có phần mái đua rộng nên các vị trí rìa mái và góc mái cần được kiểm tra khả năng chịu tác động của gió. Hệ khung, số lượng liên kết và phương pháp cố định tôn phải được thiết kế phù hợp với điều kiện khí hậu tại địa phương.
Hạn chế cắt tôn bằng thiết bị sinh nhiệt lớn
Việc sử dụng đá mài cắt trực tiếp có thể làm hư hại lớp sơn và lớp mạ tại mép cắt. Nên ưu tiên dụng cụ cắt phù hợp với hướng dẫn của nhà sản xuất, đồng thời vệ sinh sạch phoi kim loại sau khi thi công.
Kiểm tra mái định kỳ
Sau khi đưa vào sử dụng, nên kiểm tra và vệ sinh máng xối, loại bỏ lá cây, rác thải và quan sát những vị trí vít hoặc phụ kiện có dấu hiệu xuống cấp.
Việc phát hiện và xử lý sớm các điểm hư hỏng nhỏ có thể giúp hạn chế tình trạng thấm nước kéo dài, ảnh hưởng đến trần nhà và kết cấu bên dưới.
Một số câu hỏi thường gặp khi làm mái Nhật lợp tôn
Mái Nhật lợp tôn giả ngói có đẹp không?
Tôn giả ngói có các bậc sóng mô phỏng ngói truyền thống, phù hợp với hình dáng mái Nhật. Nếu lựa chọn màu sắc hài hòa, thiết kế tỷ lệ mái cân đối và xử lý đường nóc gọn gàng, công trình vẫn có thể đạt tính thẩm mỹ cao.
Mái Nhật lợp tôn có nóng không?
Mái sử dụng tôn một lớp có thể nóng khi tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào màu tôn, chiều cao mái, khoảng không gian thông gió và kết cấu trần. Có thể cải thiện bằng tôn cách nhiệt hoặc bổ sung giải pháp chống nóng phù hợp.
Có thể làm mái Nhật lợp tôn trên nhà cấp 4 không?
Hoàn toàn có thể. Đây là phương án được nhiều gia đình cân nhắc khi xây nhà cấp 4 hoặc nhà vườn. Tuy nhiên, kết cấu chịu lực hiện hữu hoặc thiết kế nhà mới phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của hệ mái.
Nên dùng tôn giả ngói hay tôn thường cho mái Nhật?
Nếu ưu tiên tính thẩm mỹ và muốn giữ vẻ đẹp gần giống mái ngói, tôn giả ngói là lựa chọn đáng cân nhắc. Nếu ưu tiên chi phí hoặc phong cách kiến trúc đơn giản, gia chủ có thể lựa chọn loại tôn cán sóng phù hợp với thiết kế.
Làm mái Nhật lợp tôn có cần bản vẽ không?
Nên có bản vẽ triển khai, đặc biệt với mái nhiều mặt dốc. Bản vẽ giúp xác định chính xác kích thước khung kèo, vị trí các đường giao mái, hướng thoát nước và khối lượng vật tư cần sử dụng.
Cơ Khí Thuận Phát – Đơn vị thi công mái tôn tại Hà Nội
Cách làm mái Nhật lợp tôn đòi hỏi sự kết hợp giữa thiết kế kết cấu, gia công khung thép và kỹ thuật lợp tôn. Chỉ cần một số chi tiết như độ dốc, vị trí xà gồ hoặc đường thoát nước được xử lý không phù hợp cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng sử dụng lâu dài.
Nếu đang có nhu cầu thi công mái Nhật lợp tôn, mái tôn giả ngói hoặc cải tạo mái nhà tại Hà Nội, bạn có thể liên hệ Cơ Khí Thuận Phát để trao đổi phương án thực hiện theo diện tích, hiện trạng và ngân sách dự kiến.
Thông tin liên hệ Cơ Khí Thuận Phát:
- Địa chỉ: 70 Trương Định, Hai Bà Trưng, Hà Nội.
- Hotline: 0965 470 422.
- Website: https://cokhithuanphat.vn/
Lựa chọn đúng vật tư, có phương án thiết kế phù hợp và thi công cẩn thận ngay từ đầu sẽ giúp mái Nhật lợp tôn đạt tính thẩm mỹ, khả năng che chắn và độ bền tốt hơn trong quá trình sử dụng.
Xem thêm: Cách làm mái tôn giấu máng đúng kỹ thuật